مرکز بهداشت شهرستان اردل
۱۳۹۸ دوشنبه ۲۵ شهريور
شهرستان اردل
اَردَل يكي از شهرهاي استان چهارمحال و بختياري ايران است. اين شهر مركز شهرستان اردل مي‌باشد و در بخش مركزي اين شهرستان واقع شده‌است.مردمان اين شهرستان وحومه داراي گويش،موسيقي وآداب بختياري هستند. بر اساس آمار سال 1396 جمعيت اردل بالغ بر 10000 نفر مي‌باشد.

درهفدهم فروردين سال 1356 خورشيدي (1977 ميلادي)، زلزله‌اي به قدرت حدود 5 ريشتر اردل را به شهري نيمه ويرانه تبديل كرد و حدود 300 نفر از مردم آن جان باختند.بعد از اين زلزله معروف، بافت مسكوني شهر هم تغيير يافت و هم جابجا شد.

اردل از گذشته‌هاي دور، يكي از مراكز ييلاقي و اسكان عشاير ايل هفت لنگ بختياري بود و در متون تاريخي از جمله سفرنامه ابن‌بطوطه كه از اصفهان تا شوشتر سفر كرده، اشاراتي به اين ناحيه شده است. سبز كوه يكي از مناطق زيباي اين شهر است.

بخش‌ها:

دهستان پشتكوه              

دهستان ديناران                

بخش ميانكوه

دهستان ميانكوه      

دهستان شليل       

 شهر اردل يكي از شهرهاي استان چهارمحال و بختياري ايران است. اين شهر مركز شهرستان اردل مي‌باشد و در بخش مركزي اين شهرستان واقع شده‌است. بر پايهٔ آمار سال 1396جمعيت شهر اردل بالغ بر 10000نفر مي‌باشد. همچنين اين شهر داراي چشم‌اندازهاي بسيار زيبايي و ديدني بوده و آب و هواي آن در تابستان خنك و در زمستان سرد مي باشد.برخي از مناطق ديدني و گردشگري كه در نزديكي اين شهر قرار دارند عبارتند از :1- چشمه مولا در روستاي آليكوه 2- چشمه سرداب رستم آباد 3- چشمه سرخون 4- چشمه شليل 5- دشت زيباي اردل كه در بهار و تابستان بسيار سرسبز و با طراوت مي باشد6-چشمه هاي باغ رستم اردل [1]

مردمان اين شهر و حومه داراي گويش، موسيقي و آداب بختياري هستند. اين شهر داراي كوسيستم‌هاي ويژه و چشم اندازهاي طبيعي، مرتعي، جنگلي، و كوهستاني مي‌باشد.آبشارهاي پر آب و ديدني مثل تنگ زندان و آبشار معدن زيبايي اردل را دوچندان كرده است. اين منطقه داراي سه تنوع آب و هوايي مي‌باشد و به تبع آن جانوراني چون پلنگ، خرس قهوه‌اي، سنجاب بلوط‌هاي غرب ايران، كل، بز و كبك دري در اين منطقه زندگي مي‌كنند. قديمي ترين آثار شناسايي شده در اردل مشتمل بر ابزارهاي سنگي از دوره پارينه سنگي جديد و دوره آغاز نوسنگي است كه در غارهاي باستاني منطقه به دست آمده كه مربوط به ده تا يازده هزار سال قبل تعلق دارند... همچنين بر اساس تحقيقات باستانشناسي اين منطقه قسمتي از محدوده و سرحدادت ايالت انشان يا انزان ايلامي است (3500 سال قبل) و در2100 سال پيش بخشي از حكومت اليمايي و نيز محسوب مي شد. آثار بدست آمده از دوره ايلامي ، بردگوريها ، آثار دوره ساساني ، عبور جاده باستاني دسپارت( بختياري، اتابكان) بقاياي قلاع ، پلها و محوطه هاي باستاني متعدد و... نشان از ديرينگي سكونت انسان در اين منطقه دارد. اين شهرستان به علت پراكندكي جمعيتي و جغرافيايي از ريز مناطقي مانند ، ميانكوه ، مشايخ ، مسير دشتك ،روگر ، ديناران ، چهاربنيچه و... تشكيل شده است. كه داراي سبقه تاريخي مشتركي مي باشند.

براي اولين بار بصورت مكتوب در قرن سوم ابن خرداد و قدامه ابن جعفر در شرح مسير جاده دسپارت و بعد از آنها در قرن هشتم ابن بطوطه سياح معروف كه در دوره اتابكان لر از سمت مالمير(ايذه) وارد منطقه شد نيز در سفرنامه خود از اردل و بهشت آباد به نامهاي اربهشت، ارد بهشت، اردي بهشت (اردل بهشت آباد) اشاره نمودند. در اسناد دوره صفويه ، افشار و زند و قاجار از اين منطقه بنام عمومي پسكوه ، پشتكوه و پشتكوه بختياري ذكر گرديد.

بر اساس گفته ها و مستندات اين منطقه در دوره (سلجوقيان) تحت تملك اتابكان لر (مالمير)بوده است. در اين دوره قسمتهايي از اين منطقه(مشايخ فعلي و قسمتي از منطقه ديناران) به سادات سيدصالح واگذار گرديد.

باحمله مغول و فروپاشي حكومت اتابكان لر و به تبع هرج و مرج ناشي از آن، اين منطقه به عنوان قسمتي از محدودهٔ حكومتي اتابكان لر دچار بحران گرديد. و كانوني براي مخالفان و دشمني با مغولان شد... مردم پشتكوه بختياري بر اين باورند كه هلاكوخان مغول در جنگي بدست مخالفان بختياري اسير و در روستاي آليكوه (ايل شهماروند)كشته شد. (لفظ آله كوه ، آلاكو وآليكوه) تغيير يافته و اسم مكاني براي كشته شدن هلاكو مي باشد. ضمن اينكه مكاني به نام قبر هلاكو در آليكوه نيز وجود دارد. وجود گردنه اي تحت نام مغول كشته نيز بدون ارتباط با اين فرضيه نيست. و اين مسئله جهت پژوهش محققان قابل تامل مي باشد.

...در دوره صفويه و در راستاي سياست انكسار اقوام و به دليل مقاومت و سركشي مردمان اين منطقه جهت جلوگيري از تهديد پايتخت (اصفهان ) توسط بختياريها برخي طوايف اين منطقه (ميانكوه و پشتكوه) به نقاط ديگركوچانده شده اند (به اصفهان) و منطقه پشتكوه بختياري حد فاصل سبزكوه ، كلار تا دشتك به عنوان مرتع سردسيري در اختيار عشاير كوچرو ترك بلوردي قرار گرفت ... بنابر نظر برخي از محققين در اين مقطع زماني ، اردل جهت تامين امنيت جاده مهم دسپارت مركز آموزش و استقرار قسمتي از قشون سپاه صفوي شد. حاجي آخوند(هليسائي) از شاگردان ملا صدرا از معممين حوزوي اين منطقه در آن زمان است. وي داراي كتابخانه اي در روستاي سرمازه بوده است . از نامبرده به عنوان باني اولين مسجد در منطقه ميانكوه ياد نموده اند.

... در اواخر حكومت صفوي مجدداً تعدادي از ساكنان اصلي( طوايف بختياري) كوچ داده شده ، به مرور وارد منطقه شدند و به طرق مختلف مناطق و مراتع را تصاحب كرده اند. در زمان افشار و به خاطر سركشي بختياريها و جهت جلوگيري از قيام و اتحاد مجدد آنان ، تعداد150 روستا(بنه وار) از اين منطقه و بازفت ويران و تعدادي از ساكنان توسط او به همراه ديگر طوايف بختياري مناطق ديگر، به جاهاي دور دست كوچانده و يا با سپاه او همراه شدند. عده اي از آنان بعدها به منطقه(ايل ) خود مراجعه و برخي براي هميشه درجاهاي ديگر ماندگار شدند. آنچه در اسناد معتبر آمده است اينكه علي صالح خان بختياري از خوانين هفت لنگ ( باب دوركي) كوهمال پشتكوه بختياري عهد افشار، با احكامي در دوره زند نيز كوهمالي اين منطقه را بر عهده داشت. عده اي مدفن او را روستاي سرپير دشتك (حليمه خاتون) مي دانند. دراسناد دوره هاي صفويه ، افشار و زند اين منطقه با نام عمومي پسكوه ، پشتكوه و پشتكوه بختياري آمده است.

اردل در دوره قاجار مركز حكمراني خوانين بختياري (دوركي باب) گرديد. در اين محدوده زماني اردل مركز حكومت سردسيري بختياري و بازار فصلي و مركز خريد و فروش و تبادل كالا و فرآورده ها و دستبافته هاي منطقه ، في مابين ساكنان و عشاير با پيشه وران اصفهاني بوده است. قلعه ، حمام ، باغ ، و تكيه ايلخاني ، برجهاي نگهباني و... از بناهاي اين دوره مي باشند. ... امام قلي خان حاج ايلخاني كه به گواه تاريخ انساني سليم النفس و معتدل الخلق و خوشفكر بود ، با ايجاد كارگاه قاليبافي (قاليخانه) با بيش از 50 دستگاه دار قالي در ضلع غربي باغ خان بازار فرش بختياري را رونق بخشيد.اين فرشها توسط زنان و دختران اين ديار بافته و در اصفهان عرضه مي شدند. همچنين او در خصوص رواج و ترويج اعتقادات و پاسخگويي به مسائل شرعي مردم يكي از معممين حوزوي بختياري تبار (حاجي آخوند ملا اميد) را راغب به حضور در اردل نمود. نامبرده نسبت بر پايي مكتبخانه و سواد آموزي اهتمام ورزيد . در اين دوره مجالس و مراسم عزاداري حسيني و تعزيه خواني رواج پيدا نمود. كتب ،ادعيه ها و متون دست نويس زيادي از اين دور در دست مي باشد. مردم اين منطقه در بزرگترين تحول تاريخ ايران يعني نهضت مشروطه نقش بسزايي داشته اند و در فتح تهران با قشون بختياري همراه بودند . از اردليها نهضت مشروطه مي توان از ملا نورمحمدرئيسي و كاكا فرهاد بابادي عكاشه نام برد. در اولين تقسيمات نوين كشوري و با تصويب قانون ايالات و ولايات كه خاك بختياري را به سه بلوك تقسيم نمود اردل جز بلوك آخوره (اردل، لردگان ، گندمان و داران) تحت حاكميت اصفهان واقع شد.

در دوره پهلوي اول به علل سياسي خاص حكومت وقت و سركشي حكام محلي و استقرار تيپ نظامي ، اردل از رونق اجتماعي و سياسي افتاد . و شلمزار محور داد و ستد كالاي منطقه قرار گرفت. با تغييراتي همه جانبه اي كه در سيستم اداري و سياسي و اجتماعي و فرهنگي كشور در اين دوره بوجود آمد . اردل در تقسيمات سياسي كشوري به عنوان بخشي از ولايت اصفهان قرار گرفت . در اين زمان بود كه اولين سري سرباز بگيري براي ارتش نوين(پهلوي اول) و اولين سيستم صدور سجلي (ثبت احوال) در مناطق بختياري از اردل شروع شد.

سياحان اروپايي زيادي از اين منطقه ديدن و درباره آن مطالبي نوشته اند. از آن جمله لرد كرزن انگليسي كه ضمن توصيف خصوصيات امامقلي خان حاج ايلخاني ميگويد : مقر آنها در آرادل در جنوب شرقي كوههاي بختياري است. كه 6000 پا از سطح دريا ارتفاع و داراي عمارت وقلعه اي دو طبقه با برجي مستحكم است ... و در ادامه مسافت جاده هاي جنوبي به اصفهان مسير جاده ديلم ، بهبهان ، اردل و اصفهان را مورد بحث قرار ميدهد... از ديگر سياحان مي توان از هنري بلوس لينج شريك كمپاني لينچ ، خانم ايزابلا بيشوب ، آقاي آرنولد ويلسون و... را نام برد كه هر كدام با ذكر مختصات جغرافيايي ، اجتماعي و سياسي و اقتصادي اردل پرداخته اند.

مردم اردل شيعه اثني عشري و وابسته به طوايف مختلف بختياري هستند كه در مقاطعي از زمان و به مرور از زندگي ايلياتي دست كشيده و يكجانشين شده اند. اين شهرستان از گذشته هاي دور يكي از محال بختياري و از مراكز سردسيري و اسكان عشاير هفت لنگ بختياري بوده و هم اكنون نيز محل ييلاق قسمتي از عشاير كوچرو ايل هفت لنگ است. در اين منطقه نيزخانوارهايي از طوايف چهار لنگ نيز وجود دارند.

اردل از گذشته‌هاي دور، يكي از مراكز ييلاقي و اسكان عشاير ايل هفت‌لنگ بختياري بود و در متون تاريخي از جمله سفرنامه ابن بطوطه كه از اصفهان تا شوشتر سفر كرده، اشاراتي به اين ناحيه شده‌است.

اين شهر همواره پايگاه خوانين بختياري بوده است و قبر حاج ايلخاني از اجداد خوانين در اين شهر واقع گشته است اين شهر مركز حكومت خوانين بوده و وجهه سياسي آن خصوصا"درزمان مشروطيت پر رنگتر است. در هفدهم فروردين سال 1356 خورشيدي (1977 ميلادي)، زمين‌لرزه‌اي به بزرگاي حدود 5 ريشتر اردل را به شهري نيمه‌ويرانه تبديل كرد و حدود 300 نفر از مردم آن جان باختند.[بعد از اين زلزله معروف، بافت مسكوني شهر هم تغيير يافت و هم جابجا شد.[

از نام هاي خانوادگي اصلي و بزرگ اين شهر مي توان به خليلي،رييسي،نصيري،اميدي،صالحي،اسدي،طاهري،انصاري اشاره كرد.

شهرستان اردل به واسطه داشتن چشمه هاي اب سرد فروان به يكي ازقطب هاي مهم پرورش ماهي قزل الادركشورتبديل شده است.

اردل در فاصله 86 كيلومتري بروجن و 95 كيلومتري جنوب باختري شهر كرد، در مسير جاده ارتباطي استان خوزستان به استان چهارمحال و بختياري قرار دارد. در ميان ايلات و عشايري كه در مناطق اطراف اين شهرستان زندگي مي كنند، صنايع دستي رواج زيادي دارد كه از آن جمله مي توان به بافت انواع قالي هاي محلي، گليم، جاجيم، چوقاي محلي، پشتي، هم چنين خورجين، چادر سياه، نمكدان و سفره اشاره كرد. برخي از مناطق اين شهرستان مانند سرخون و منطقه مشايخ «سادات بختياري» در صنايع دستي بسيار شاخص مي باشند. سرخون منطقه اي از توابع شهرستان اردل، استان چهار محال وبختياري است كه تعداد زيادي ازمردمان اين منطقه علاوه بر فعاليت هايي نظير دامداري و كشاورزي به بافت قالي‌هاي محلي، گليم، خورجين و ديگر صنايع دستي مانند جاجيم، نمكدان،‌ پشتي و سفره مي ‌پردازند. منطقه مشايخ«سادات بختياري»‌نيز‌درصنايع‌دستي‌ازاهميت‌قابل‌توجهي برخورداراست، دراين منطقه صنايع دستي قديمي مانند قالي بافي، گليم بافي، بافت چوقاي محلي، چادرسياه، خورجين وغيره رايج است. اين صنايع به واسطه وجود كارگاه هاي مختلف تاحدودي به صورت پيشرفته درآمده است ولي ماهيت آن هم‌چنان از سنت‌هاي قديمي پيروي مي ‌كند.

مكان هاي ديدني و تاريخي:
منطقه جنگلي اردل از مهم ترين ديدني هاي اين شهرستان است. اين منطقه با 104000 هكتار اراضي جنگلي در 80 كيلومتري شهركرد واقع شده است كه از شمال به شهركرد، از جنوب به لردگان و از خاور به بروجن و لردگان محدود است. نواحي عمده جنگلي اين منطقه ديناوران، دورك، شليل، دوپلان، سرخون، گندمكار و شياسي است.  

صنايع و معادن

از صنايع و معادن اين شهرستان اطلاعات مستندي در دست نيست.  

كشاورزي و دام داري

شهرستان اردل از جمله مناطق آباد و حاصل خيز استان به شمار مي آيد كه به دليل وجود بارندگي كافي و خاك نسبتا مناسب انواع محصولات در اين شهرستان به عمل مي آيد. هم چنين علاوه بر رمه هاي كوچنده، پرورش انواع دام ‌رايج ترين فعاليت عشاير و مردم روستاهاي اين منطقه است.  

مشخصات جغرافيايي

شهر اردل مركز شهرستان اردل در 39 درجه و 50 دقيقه دارازاي جغرافيايي و .... درجه و 32 دقيقه پهناي جغرافيايي، در بلندي 1800 متري از سطح دريا قرار دارد. اردل در فاصله 86 كيلومتري بروجن و 95 كيلومتري جنوب باختري شهر كرد، در مسير جاده ارتباطي استان خوزستان به استان چهارمحال و بختياري قرار دارد. آب و هواي آن معتدل مايل به سرد و خشك و بيش ترين درجه حرارت در تابستآن ها 35 درجه و كم ترين درجه حرارت در زمستآن ها 7 درجه زير صفر مي باشد. ميزان باران سالانه اردل به طور متوسط 500 ميلي متر است.  

وجه تسميه و پيشينه تاريخي

اردل از گذشته هاي دور، يكي از مراكز ييلاق و اسكان عشاير ايل هفت لنگ بختياري بوده و در متون تاريخي از جمله «سفرنامه ابن بطوطه» كه از اصفهان تا شوشتر سفر كرده، اشاراتي به اين ناحيه شده است
  
 
تاریخ به روز رسانی: 1397/05/09
تعداد بازدید: 1949
امتیازدهی
میانگین امتیازها:4 تعداد کل امتیازها:3
مشاهده نظرات (تعداد نظرات 0)

ارسال نظرات
نام
آدرس پست الکترونیکی شما
شماره تلفن
توضیحات
تغییر کد امنیتی
کد امنیت
آدرس : اردل ،بلوار امام رضا ،خيابان شهيد باهنر ،شبكه بهداشت شهرستان اردل
كدپستي : 8881711135     تلفن : 34342033-038
دور نگار :  34342467 -038
تاریخ بروز رسانی 1398/06/25
کلیه حقوق این وب سایت متعلق به دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد میباشد.
Copyright © 2014 S.K.U.M.S - All rights reserved
A+ A-
Powered by DorsaPortal